Welk isolatiemateriaal gebruik je waarvoor?

Isolatiematerialen: dit was de afgelopen tijd voor mij een interessant leertraject wat ik graag deel. Misschien heb je er wel iets aan. Heb je vragen, stel ze dan onderaan!

Hoe ik er over dacht

Isolatiemateriaal is duur én het kost ruimte.

Het kantelpunt

Enkele jaren terug raakte ik geïnteresseerd in isolatie als oplossing van de energiecrisis. Hoewel (misschien door mijn opvoeding?) mijn voorkeur lag en ligt bij organische isolatie ben ik ook altijd geinteresseerd geweest in technologische isolatie zoals bijvoorbeeld PIR. Of nog veel actueler is vacuüm isolatie.
Het idee is echt heel eenvoudig: als jij in de winter een goede winterjas draagt dan heb je het minder koud. Datzelfde geldt voor je huis. Een bijkomend voordeel is dat als je isolatie massa heeft (oftewel, temperatuur kan vasthouden zoals een steen) dan heb je er ook in de zomer voordeel van. Denk maar eens aan dat vakantiehuis in een zonnig land waar men een tegelvloer heeft en dikke muren. Daar is het binnen lekker koel, terwijl het buiten zo warm is dat je een ei kan bakken.
Voor mij was het in één klap duidelijk, ik wilde ook een huis met een dikke winterjas. Maar ja, het huis in de spoorbuurt was net af en isoleren aan de buitekant was geen optie. En met een woonkamer van 295cm breed ga je ook niet even een voorzetwand plaatsen.

Wat isoleren

 Er zijn drie zaken die je wil isoleren om een winterjas te krijgen:
  1. Het dak
  2. De muren
  3. De vloer

Waardes

Bij isolatie wordt er gewerkt met verschillende waarden. Ik gebruik vooral RD en RC waarden in mijn teksten om het eenvoudig te houden. Technisch gezien werkt men met W/mk waarden van materiaal Dit staat voor hoe goed of slecht een materiaal warmte geleid. Aluminium bijvoorbeeld is heel snel warm en heel snel koud. Dit heeft dus een hoge warmtegeleidingswaarde.
Voorts is werk je in de praktij met een R waarde. Dit is een getal dat komt na een formule waarbij je berekend welke isolatiewaarde een bepaalde plaat materiaal heeft. Want die plaat heeft een bepaalde dikte. Zelf werk ik graag met R waarde omdat het een makkelijk kengetal is. Je vraagt of leest dus simpelweg hoeveel R het materiaal dat je wilt kopen heeft en hoe hoger hoe beter. Omdat je ziet hoe dik het materiaal is werkt dat voor mijn praktische geest het makkelijkst. Benieuwd naar RD waardes van diverse materialen, bezoek dan de site van Joost de Vree.
En als je al die materialen dan bij elkaar optelt krijg je een RC-waarde. Dit is dus de isolatiewaarde van je totale muur, vloer of dak.

Het dak

Bij het dak hal je de grootste winst. Simpelweg omdat warmte opstijgt en als je dak niet goed isoleert dan verlies je die warmte waardoor je weer moet stoken om dat aan te vullen. Andersom komt warmte van het dak makkelijk naar binnen waardoor je in de zomer op zolder gebakken wordt.
Daarom is mijn voorlopig standpunt dat we het dak van de uitbouw een zo hoog mogelijk isolatiewaarde willen geven. Voor de uitbouw gaan we daarom werken met 160mm PIR platen die een RD isolatiewaarde hebben van 7,2 wat bijzonder hoog is. Daar ben ik persoonlijk erg gelukkig mee.
Het dak van het huis is nu niet geïsoleerd, en ook het plafond van eerste etage naar de zolder toe is niet geïsoleerd. Sterker nog, over die niet geïsoleerde zolder lopen alle buizen van de verwarmingen van het hele huis. Niet zo gek dus dat de vorige bewoners maar liefst 180 euro per maand moesten aftikken aan de energie maatschappij.
Het dak gaan we isoleren met glaswol 150mm (RD waarde 3,65). Waarom hier dan geen PIR platen hoor ik je denken? Dit heeft twee redenen. Wij verwarmen de bovenverdieping nauwelijks tot niet en radiatoren staan enkel op ontdooi-stand. Daarnaast had het in ons geval ook een financiële reden. PIR plaat is enorm duur en glaswol belachelijk goedkoop. Ter vergelijking de prijzen die wij konden vinden:
  • PIR plaat 160mm: €19,36 / m2
  • Glaswol 150mm: € 3,00 / m2

Wanden

Hier geldt dat voor iedere wand gekeken moet worden wat de beste oplossing is. De woning is gebouwd in 1957 en gelukkig met spouw. De stenen muur met spouw die heeft grofweg een RC waarde van 0,38 🙁
Gelukkig een spouw omdat we die nog kunnen laten na-isoleren met spouwisolatie. Dan kom je uiteindelijk op een RC waarde van 1,5/1,7 (afhankelijk van hoe breed onze spouw blijkt te zijn. Dat lijkt helemaal niets in vergelijking met de PIR plaat op de uitbouw maar het warmteverlies verschil is enorm, juist onderin de RC waardes.
De uitbouw wand gaan we opnieuw opbouwen en wel met een Hout Skelet Bouw constructie gevuld met Stro en leembouw. Dit naar aanleiding van mijn enthousiaste lidmaatschap van Strobouw Nederland. Hierbij heb ik de afgelopen jaren bij diverse excursies mogen ervaren hoe strobouw voelt. Het is een volledige organische dampopen manier van bouwen. Omdat niet alle wanden er voor geschikt zijn zal ik daarnaast ook gebruik maken van glaswol voor delen van de uitbouw. Beide materialen hebben een lage ecologische voetafdruk en een interessante isolatiewaarde.

Vloer

Isolatie van de vloer is belangrijk en vooral voor ons comfort. Niets vinden wij zo erg als koude ijsklompen in de winter of het moeten dragen van sloffen. Daarom gaan we de huidige betonnen vloer ‘op staal’ weghalen en deze van onderaf isoleren. Ditmaal met XPS. Dit is een soort piepschuim maar het is drukvast én kan goed tegen vocht. Oftewel, geschikt voor onder de vloer.
Onze woning heeft onder de houten vloer een betonnen bak. Die gaan we met schuimbeton vol laten blubberen (klinkt fijn toch?) en dat geeft 1RC per 10 cm. We gaan voor ongeveer 50cm dus dat wordt een RC van 5. De uitbouw dat ligt anders, die moet ‘op staal’ gefundeerd worden omdat we anders palen zouden moeten slaan en dat zou onze begroting niet aankunnen. We maken een bak van XPS 80mm platen (RD 2,15) en storten daar beton op in een laag van 15 cm met bewapening. Je noemt dit ‘op staal’ terwijl er geen staal onder ligt, er ligt zand onder 😉
Beide vloeren krijgen vervolgens in zijn geheel vloerverwarming over 6 groepen (+/- 60 m2) en daar overheen komt nog een 7,5 cm hoge cement dekvloer. Ik heb nog getwijfeld over anhydrietvloer maar toch gekozen voor cementdekvloer. Ik ga voor lage temperatuurverwarming en wil dat mijn vloer een constante warmte afgeeft. Anhydriet heeft als goede eigenschap dat het warmte veel sneller doorgeeft dan cementdekvloeren maar als de verwarming afslaat is de vloer dus relatief snel weer koud. Je krijgt dan dat je bewust ervaart dat de vloer warm-koud-warm-koud is en dat vinden we niet prettig. 
Voor de randen gaan we werken met foamglas. Dat is een schuimglas baksteen met een goede isolatiewaarde. Hiermee kun je de koudebrug op de plek waar je wand/kozijn laat aansluiten op je geïsoleerde vloer terugbrengen.
Immers, rondom (met de driekhoekjes) heb je de XPS plaat die de kou tegen moet houden zodat deze niet in je beton trekt. Er komt een punt waarop je je borstwering (metselwerk in ons geval) moet gaan plaatsen. En daar tegenaan zet je dan weer je constructie. Nog belangrijker is de plek waar je je kozijn plaatst want daar zet je je kozijn direct op het beton en kan de kou van buiten op die plek het beton in ‘kruipen’ om zo onder je kozijn door te sneaken 🙂
Daarvoor gebruiken we dus foamglas om te zorgen dat die kou op die plekken wordt tegengehouden. Maar ook op de plekken waar de betonplaat rust op oude fundering of palen die er nog zaten van de huidige aanbouw. Je constructie kun je niet laten rusten op XPS (ondanks dat het drukvast is) maar dus wel op foamglas.

Compenseren

Binnenkort schrijf ik een stuk over hoe we ons gebruik van energie willen gaan compenseren. Want zoals je gelezen hebt blijven we met onze oude muren een flinke koudebrug hebben die we niet zomaar overbruggen. We kiezen er dus voor om wat we gebruiken zelf te gaan opwekken of te compenseren.